İzmir Körfezi’ne bilimsel bakış

İZMİR (İGFA) – İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından “Sağlıklı Bir Körfez İçin Bir Adım Daha” ismiyle Alsancak Tarihi Havagazı Fabrikası Kültür Merkezi’nde düzenlenen İzmir Körfez Konferansı, bu alanda kelam sahibi bilim insanlarını bir ortaya getirdi. Akademisyenler ve yurt dışından gelen konukların yer aldığı buluşmada ziyanlı alg patlamaları, global tecrübeler, İzmir Körfezi için yenilikçi tahlil teklifleri masaya yatırıldı.

Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü’nden Prof. Dr. Şükrü Turan Beşiktepe “İzmir Körfezi: Doğal Oşinografik Süreçler, İnsan Baskısı ve İklim Değişikliğinin Kesişiminde Bir Kıyı Denizi” sunumunda, körfezin sıcaklığı baskılamada değerli bir etken olduğunu söz etti. Beşiktepe, “2023’ten başlayarak sıcaklık önemli halde arttı, 2025’te olağan artış eğilimine geldi, iklim araştırmacılarını çok korkuttu. 2024’te önemli bir şey yaşadık. İzmir Körfezi’nde bunu nasıl gördük? 2024 yılı İzmir Körfezi’nde tarihi olarak yaşadığımız en sıcak periyottu. Körfez ısıyı tutarak daha hoş bir İzmir’de yaşatmayı başardı. Biz de ona biraz yardım edelim derim” diye konuştu.

“KÖRFEZ ARTIK YALNIZCA KİRLENMİYOR, DEPO ÜZERE KİRLETİCİLERİ TUTUYOR”

İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Deniz Biyolojisi Ana Bilim Kolu Öğretim Vazifelisi Prof. Dr. Ebru Yeşim Özkan, “İzmir Körfezi’nde Sediment Kaynaklı Kirlilik” başlığı altında yaptığı sunumda, “İzmir Körfezi artık kirlenen değil kirleticileri tutan ve riskli bir yapıya dönüşmüş durumdadır. Körfez yıllar içinde dinamik taşıma sisteminden çıkarak dev bir depo haline gelmiştir. Geçmişte taşınım baskınken günümüzde çökelim baskın ve sistem bir depo üzere çalışmaktadır diyebiliriz” dedi. Körfez kirliliğinde insan kaynağının aldığı role dikkat çeken Özkan, gerçekleştirilen tahlillerden elde edilen teknik bilgileri de açıklamalarına ekledi.

TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi’nden kıdemli araştırmacı ve deniz biyoloğu Dr. Alper Evcen ise “İzmir Körfezi’nde Kirletici Baskılar” başlığı altında değerli bilgiler verdi ve “Bir vakitler körfez hayal üzereymiş. Beşerler yüzüyor, kayıklar geçiyormuş. Körfezde denize girmek ne hoş bir hayal” dedi. Evcen ayrıyeten bedeller üzerinden konuştu ve “Körfez yarı kapalı bir sistem. Baskılar var. Körfezde hayat ve nefes hala devam ediyor, ölmüş değil. Bu nefesi sürdürmek de bize ait” dedi.

“KURBAĞA YOK, BALIK YOK LAKİN SU KÖRFEZE AKIYOR”

Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi Ana Bilim Kolu Lideri Prof. Dr. Yusuf Kurucu da, “Gediz Irmağı Su Kalitesi ve İzmir Körfezi’ne Kirlilik Yükü” sunumunda Gediz Nehri’nin pak olan suyunun aralık kat ettikçe içilebilir özelliğini kaybettiğini belirtti Kurucu, “Gediz Irmağı 400 kilometre üzerinde bir yol kat ediyor. Murat Dağı’ndan pırıl pırıl bir su çıkıyor. Manisa’ya gelindiğinde içilebilir özelliği kayboluyor. Murat Dağı’ndan çıkan su Menemen’de çok kirli oluyor. Burada balık yok, kurbağa yok ve bu su körfeze ulaşıyor” dedi. Kurucu ayrıyeten İZSU tarafından her ay araştırmalar yapıldığını tabir ederken, “Bunları çok disiplinli olarak değerlendirmeye gereksinimimiz var. Biz tarımda da disiplin diyoruz lakin körfez mutlaka çok ayrıntılı incelenmeyi gerektiriyor” sözlerini kullandı.

Manisa Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Kısmı – Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Ergün Taşkın da “İzmir Körfezi’nin Makroflorası, Ekolojik Kalite Durumu ve Çok Makroalg Çoğalması” sunumunda, İzmir Körfezi’nde yapılan birinci çalışmalara dair bilgiler verdi. Geçmiş değerlendirmelere farklı parantez açmasının akabinde konuşan Taşkın iç körfezde çeşitlerde azalma görüldüğünü aktardı. Değişkenlerin ölçülmesinin değerine ait açıklama yapan Taşkın, “Körfeze önemli bir kirlilik girdisi var. Sıcaklık da artış gösterdiğinde deniz marulları daha çok görülmeye başlanıyor. Evsel, ziraî, endüstriyel her türlü girdinin azaltılması, fosfat ve azotun kesilmesi gerekiyor” diye konuştu.

BALIK VEFATLARI ELE ALINDI

Manisa Celal Bayar Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Kısmı Hidrobiyoloji Ana Bilim Dalı’ndan Prof. Dr. Hilal Aydın ise “İzmir Körfezi’nde Dinoflagellat Kistlerinin Dağılımı” sunumunda, tarihi süreçlerde İzmir Körfezi’nde balık vefatlarına değindi. Kalıcı kistleri ayrıyeten ele alan Aydın, oksijen, sıcaklık üzere çevresel değişkenlerin de değere vurgu yaptı.

Ege Üniversitesi Su Eserleri Fakültesi’nden Dr. Levent Yurga, İzmir Körfezi’nde Fitoplankton Çeşit Dağılımı konusunda sunum yaptı. İzmir Körfezi’nde canlı tiplerinin arttığını söz eden Yurga, “İzmir Körfezi’ne müsilaj salgılayan çeşitlere ağırlaştım. Bu cinslerin sayısı 7 lakin bunlar müsilaj oluşturmuyor. İzmir Körfezi’nde aslında bir riskimiz var, görürsek şaşırmayacağım. Daha evvel imkansız diyordum. Derelerden gelen bir yük var. Bana nazaran bir numaralı tahlil, derelere akan kirliliğin azaltılması” dedi.

Ege Üniversitesi Su Eserleri Fakültesi’nden Doç. Dr. Ertan Dağlı, İzmir Körfezi’ndeki makroomurgasızlar hakkında bilgilendirmede bulundu. Dağlı, nüfus arttıkça problemlerin tekrar gündeme geldiğini kaydetti. Ege Üniversitesi Su Eserleri Fakültesi’nden Prof. Dr. Zafer Tosunoğlu, İzmir Körfezi balıkçılığına genel bakış bahisli sunum yaptı. 1982 yılında Güzelyalı – Bostanlı çizgisinin içinde kalan, sonrasında ise İnciraltı – Bostanlı ortasında kalan iç körfezde avlanmanın yasak olduğunu söyleyen Tosunoğlu, körfezde yaşanan balık ölümlerinin balık ticaretini de etkilediğini tabir etti. Tosunoğlu, sürdürülebilir balıkçılığa geçilmesi gerektiğinin altını çizdi.