Kayseri Pancar’dan ‘reform’ iletisi

KAYSERİ (İGFA) – Haziran ayı başı prestijiyle Türkiye genelinde pancar ekimlerinin şimdi tamamlanamadığını belirten Akay, geçmiş yıllarda mart ayında başlayan ekimlerin son yıllarda nisan ve mayıs aylarına kaydığını tabir etti. Bilhassa bu yıl tesirli olan ağır yağışların birtakım bölgelerde ekim faaliyetlerini geciktirdiğini, Kayseri Şeker bünyesindeki fabrikalar ortasında bilhassa Tokat Turhal Fabrikası bölgesinde kıymetli problemler yaşandığını kaydetti.

Yoğun yağışlar ve su baskınlarının Tokat-Turhal havzasında önemli ziyanlara yol açtığını belirten Akay, yaklaşık 30 bin dekar ekili arazinin sular altında kaldığını, bunun 3 bin 700 dekarlık kısmının şeker pancarı ekili alanlardan oluştuğunu söyledi. Bölgede yaklaşık 10 köyün tahliye edildiğini ve 30 civarında köyde hasar tespit çalışmaları yapıldığını aktaran Akay, çiftçilerin mağduriyetlerinin giderilmesi gayesiyle gerekli dayanakların sağlanması gerektiğini vurguladı.

Şeker Fiyatları Maliyetlerin Altında Kaldı

Pancar Şekeri Üreticileri Derneği tarafından hazırlanan maliyet çalışmasına nazaran şekerin kilogram maliyetinin 47,60 TL düzeyinde olduğunu belirten Akay, buna rağmen piyasada 37 TL hatta birtakım periyotlarda 30 TL düzeylerinde satışlar yapıldığını söz etti. Bu durumun kesimin tamamını olumsuz etkilediğini kaydeden Akay, bilhassa çiftçi ortaklı kooperatif fabrikalarının bu süreçten daha fazla etkilendiğini lisana getirdi.

Akay, Türkşeker’in kesimin içinde bulunduğu sıkıntıları çözmeye yönelik çeşitli siyasetler geliştirmeye çalıştığını belirterek, bu uygulamaların gereğince bilinmeden tenkit konusu yapıldığını söyledi. Türkiye’de şeker üretiminin kota sistemiyle gerçekleştirildiğini hatırlatan Akay, buna karşın piyasada şeker fazlası oluşmasının temel nedenlerinden birinin alternatif tatlandırıcı eserlerin denetimsiz formda ithal edilmesi ve kullanımına müsaade verilmesi olduğunu tabir etti.

Türkşeker’in bu yıl arz fazlasını yönetebilmek hedefiyle birtakım uygulamaları hayata geçirdiğini,bu çerçevede bir çıkış yolu aradığını belirten Akay, kelam konusu uygulamaların kamu ziyanı oluşturduğu istikametindeki tenkitlerin gerçeği yansıtmadığını savundu. Yıllardır devam eden fiyat baskısının kesim üzerinde önemli yük oluşturduğunu kaydeden Akay, Türkşeker’in sermayesinin geçmiş yıllarda 4 milyar liradan 70-80 milyar lira düzeyine çıkarıldığını hatırlatarak asıl kamu ziyanını burada görmek gerektiğini söyledi.

Eldeki yaklaşık 750 bin ton şeker stokunun muhakkak bir mühlet içerisinde kıymetlendirilmesi gerektiğini belirten Akay, bu stokun bir kısmının mevcut piyasa şartlarında satılarak geri kalan kısmının daha yüksek fiyatlardan değerlendirilmesinin ticari açıdan gerçek bir strateji olduğunu söz etti. Türkşeker’in yaptığı satışların o günkü piyasa kuralları çerçevesinde gerçekleştirildiğini vurgulayan Akay, hususa ait yapılan tenkitlerin bölümün gerçek sıkıntılarını gözden kaçırdığını, bu tıp yayınların şeker bölümüne ve çiftçilere bir faydasının olmadığını ve şeker bölümünün problemlerinin tahliline katkı sağlamayacağını söyledi.

Kimyasal Tatlandırıcılar ve Kayıt Dışı Kullanım Uyarısı

Şeker bölümünün karşı karşıya bulunduğu temel problemlerden birinin yüksek yoğunluklu kimyasal tatlandırıcıların yaygın kullanımı olduğunu belirten Akay, 2024 yılında ithal edilen tatlandırıcıların pancar şekeri karşılığının yaklaşık 850 bin ton pancar şekeri karşılığına ulaştığını söyledi. Bu durumun yerli pancar şekerinin kullanımını azalttığını ve piyasada arz fazlası oluşmasına neden olduğunu söz etti.

Kimyasal tatlandırıcıların çoğunlukla ilaç endüstrisinde kullanılmak üzere ithal edildiğinin belirtildiğini fakat değerli bir kısmının besin endüstrisinde kullanıldığını savunan Akay, kelam konusu ölçünün Türkiye’de belirlenen şeker kotasının yaklaşık üçte birine karşılık geldiğini tabir etti. Bu eserlerin kullanımına ait kontrollerin yetersiz olduğunu belirten Akay, doğal pancar şekerinin besin endüstrisindeki kullanımının giderek azaldığını ve bunun da daldaki arz-talep istikrarını olumsuz etkilediğini söyledi.

“Şeker Bölümü Yine Yapılandırılmalı”

Türkiye’nin şeker kesimini uzun vadeli bir perspektifle tekrar ele alması gerektiğini vurgulayan Akay, Avrupa Birliği’nin gerçekleştirdiği ıslahat süreçlerini örnek gösterdi. Fabrika kapasitelerinin artırılması, verimliliğin yükseltilmesi ve kooperatifçilik yapısının güçlendirilmesi gerektiğini belirten Akay, şeker pancarı üretiminin Orta Anadolu tarımının sürdürülebilirliği açısından hayati değere sahip olduğunu söyledi.